Deelnemers van de werkgroep Markt van Echt Overijssel! zijn al heel actief met bevorderen en vermarkten van biodiversiteit. Vooral grond- en landschapsbeheer krijgen daarbij veel aandacht; de sloten daarbij een beetje vergetend. Maar daar komt verandering in. De deelnemers hebben slootbeheer als gezamenlijk actiepunt opgepakt. Daarvoor zijn drie ambitieniveaus gedefinieerd. In 2011 gaan ze ermee experimenteren. De kosten voor aanpassing in inrichting of beheer dragen ze zelf. Ze zien namelijk ook natuurvriendelijk slootbeheer als een logisch onderdeel van hun bedrijfsontwikkeling.
Drie ambitieniveaus
Henk Kloen van CLM heeft mogelijke maatregelen voor de deelnemers uitgewerkt. Daarbij golden twee uitgangspunten. (1) Hoe meer variatie er in de sloot en oeverbegroeiing is, hoe meer dieren en planten een plekje vinden. Meer variatie krijg je door meer overgangen te maken van nat naar droog en van diep naar ondiep, en door natuurvriendelijk slootbeheer uit te voeren op plekken met verschillen in grondsoort en op plekken met zon en schaduw.
(2) Een beheer van extensief maaien/schonen en afvoeren. Onder schrale omstandigheden krijgen kruiden namelijk meer kans tussen de snelgroeiende grassen. Daardoor komen bovengenoemde variaties beter tot uiting.
Met deze uitgangspunten kunnen de deelnemers maatregelen nemen met drie ambitieniveaus:
* Aanpassing van het slootheer op hoofdlijnen: sloot en sloottalud regelmatig schonen, maaien en slootmateriaal afvoeren (sloot 1 x per 1-2 jaar, sloottalud 1-2 x per jaar).
** Aanvullende maatregelen voor extra biodiversiteit: pleksgewijs begroeiing laten staan voor zaadzetting van waardevolle kruiden en overwintering/beschutting van dieren, of gehele slootbeheer faseren: delen van de sloot de ene keer, andere de volgende keer schonen/maaien, en dit afwisselen.
*** Aanpassing van de inrichting van slootkanten, door perceelsranden bij het slootbeheer te betrekken, flauwe taluds aan te leggen of meer variatie in slootdiepte te maken.
Wie gaan er voor een drie sterren sloot?
Vier bedrijven hebben plannen uitgewerkt voor delen van hun sloten om dit jaar uit te proberen, en daarna eventueel op te schalen. Samen hebben ze experimenten op negen locaties. Drie deelnemers gaan *-slootbeheer uitvoeren langs percelen waar al weinig of niet bemest wordt, dus daarmee voldoen ze ook al voor een deel aan het ***-beheer. Twee deelnemers gaan een stuk sloottalud afgraven om een flauw talud te maken met geleidelijke overgang van droog naar nat. Een derde had dat enkele jaren terug al gedaan. Dit zijn dus vormen van ***-beheer.
Wat levert het op?
Wat de extra aandacht voor slootbeheer oplevert, moet de tijd leren. De maatregelen zullen vooral de ontwikkeling van kruiden in de slootkanten bevorderen. De verwachting is dat sporadisch aanwezige kruiden zich zullen uitbreiden. Er zijn goede kansen voor bijvoorbeeld moerasspirea, kale jonker, echte koekoeksbloem en kattenstaart. Dit zal ook het aantal en de variatie van bloembezoekende insecten bevorderen, en de vogels die daar weer van leven. Hoewel het accent ligt op de taludbegroeiing, kan ook het waterleven in de sloot zelf toenemen; vooral als de sloot door regelmatiger onderhoud meer en schoner water gaat bevatten.
De deelnemers zullen op een lijst van monitoringssoorten bijhouden welke biodiversiteit de sloten oplevert. Daarbij kunnen ze hulp krijgen van vrijwilligers van de KNNV en stagiairs. Ook houden ze bij hoeveel werk en hoeveel kosten ze aan het experimenteel slootbeheer maken